7-14 Şubat Executive Summary
Yapay zeka devlerinde yaşanan istifa dalgası ve etik krizler sektörün geleceğini sorgulatırken; yatırım turları, Anthropic'in anayasası ve regülasyonlar haftanın temalarını oluşturdu. Keyifli okumalar
#Manşet
Yetenekli Çalışanlar Neden AI Şirketlerini Terk Ediyor?
Global yapay zeka ekosistemi bu defa içeriden istifalarla gündemde. OpenAI araştırmacısı Zoe Hitzig, halka arz öncesi xAI kurucu ekibin yarısı, Anthropic güvenlik ekibinin yöneticisi Mrinank Sharma istifa etti. İstifaların bir ortak özelliği var, AI’ın dünyayı götürdüğü yerden endişe etmeleri… Yapay zeka sektöründe yaşanan istifa dalgası, ilk bakışta dağınık görünse de özünde ortak bir etik krizden besleniyor: Bir çoklu-kriz uyarısı.
Sky News‘in de vurguladığı üzere istifalar, kar odaklı reklam modellerinin ve kontrolsüz teknolojik büyümenin, biyolojik silahlar gibi birbiriyle bağlantılı birçok krize davetiye çıkardığını ve güvenli yapay zeka misyonunun gölgede kaldığını ifade ediyor.
Mrinank gibi isimlerin veda mektuplarında vurguladığı değerler erozyonu ve Nobel ödüllü Geoffrey Hinton’ın varoluşsal risk uyarıları, bu ayrılıkların etik bir başkaldırı olduğunu gösteriyor. Kimisi etik kaygılarla şiire ve felsefeye yönelirken, kimisi de xAI’daki derin sahte (deepfake) içerik krizleri ve kurumsal baskılar nedeniyle gemiyi terk ediyor. Son tahlilde; milyar dolarlık yatırımlar ve halka arz planları sürse de, teknolojiyi insani ve güvenli tutacak etik pusulaya sahip beyinlerin sektörden uzaklaşması, AI şirketleri için teknik iflastan daha büyük bir itibar ve sürdürülebilirlik riskini gündeme getirdi.
Hitzig gibi isimlerin veri gizliliği ve reklam odaklı modellere somut itirazlarından, Sharma’nın teknik rolleri bırakıp şiire yönelmesine kadar uzanan bu süreçte insan olmanın değerine dair bir soruyla karşılaşıyoruz. Google’dan OpenAI’a yapay zeka devlerinin yönetim kademesinde insani bilgelik ve güvenliğe yer kalmadı mı?
Dünya, gerçekten tehlikede mi?
#Regülasyon&Güvenlik
1. Claude AI Anayasasını Yayınladı
Anthropic, AI modeli Claude için Dijital Etik ve Kurumsal Yönetişim manifestosu yayınladı. Bu manifestoda, yapay zekanın bir şirket çalışanıymış gibi, nasıl bir karakterle hareket etmesi gerektiği etraflıca tanımlanmış. Anthropic bu hamlesiyle (Super bowl reklamlarına Chatgpt’ye diss atarken sahiplendikleri kavramlarla birlikte de düşünürsek) Claude’u kontrol edilebilir, etik sınırları net ve kurumsal riskleri minimize edilmiş bir teknoloji ortağı olarak konumlandırmaya çalıştığını gösteriyor. Anaysada 3 ana başlık var; Değerler Hiyerarşisi ve Risk Yönetimi (Güvenlik > Etik > Kurumsal Kurallar > Yardımseverlik şeklinde), Kural Yerine “Muhakeme (Claude’a bir vicdan veya sağduyu kazandırmak) Şeffaflık ve Hesap Verilebilirlik (modelin neden belirli bir şekilde davrandığını açıklayan bir temel sunulması).
Bu anayasa ile Claude, Moltbot gibi tartışmalı rakiplerinin aksine başıboş büyümeyen ve kurumsal disipline sahip bir Yapay Zeka Yönetişim İş Ortağı olarak konumlanıyor.
2. Instagram CEO’su Mosseri’den Mahkeme Salonunda Tartışmalı Bağımlılık Savunması
Instagram başkanı Adam Mosseri platformun gençler üzerindeki olumsuz etkilerine dair görülen tarihi davada uygulamanın klinik olarak bağımlılık yapıcı olmadığını savundu. İlk kez bir sosyal medya bağımlılığı davasında ifade veren üst düzey yönetici aşırı kullanımı sorunlu kullanım olarak nitelendirirken bu durumu televizyon başında gereğinden fazla vakit geçirmeye benzetti. Davacı taraf ise şirketin kâr hırsını çocukların ruh sağlığının önüne koyduğunu ve sonsuz kaydırma gibi özelliklerin gençleri bilinçli olarak ekrana bağladığını iddia eden iç belgeleri kanıt olarak sundu. Mosseri özellikle estetik filtrelerin genç kızlarda vücut algı bozukluğu yarattığı yönündeki kurum içi raporlara rağmen bu özelliklerin korunmasını rekabetçi kalma stratejisiyle açıkladı. Bu dava sosyal medya devlerinin gençlerin ruh sağlığına verdikleri iddia edilen zararlardan hukuken sorumlu tutulup tutulamayacakları konusunda kritik bir emsal teşkil ediyor.
3. Discord Yüz Taraması ile Yaş Doğrulamasına Başladı
Discord, yaş doğrulama güncellemesiyle genç kullanıcıları korumak amacıyla dünya genelinde “varsayılan olarak genç” (teen-by-default) ayarlarını başlattığını ve bu kapsamda içerik filtreleme ile mesajlaşma kısıtlamalarını otomatik hale getirdiğini duyurdu. Platform ayrıca, yaşa uygun deneyimler sunmak için gizlilik odaklı yaş doğrulama yöntemlerini devreye alırken, gençlerin görüşlerini doğrudan almak için bir “Gençlik Konseyi” kuruyor.
Bu güncelleme kapsamında, yetişkinlere özel içeriklere veya sunuculara erişmek isteyen kullanıcıların yüz taraması veya kimlik yükleme gibi yöntemlerle yaşlarını doğrulamaları gerekecek. Sosyal medyada yayılan videolarda yüz tarama doğrulamasının pek de iyi çalışmadığı görülüyor.
4. Higgsfield AI’ın X (Twitter) Hesabı Askıya Alındı
Yapay zeka video girişimi Higgsfield AI, sınırsız erişim vaat edip aslında kullanıcıları uzun kuyruklara sokması, hatalı abonelik iptalleri ve yaratıcıların işlerini kaybetmesiyle övünen reklamları nedeniyle tepki çekiyordu. Platformun, tepkileri bastırmak için influencer’lara gizli ödemeler yaparak manipülasyon yapmaya çalışması bardağı taşıran son damla oldu. Geçtiğimiz hafta X platformu Higgsify’ın hesabını banladı. Bu olay, yapay zeka girişimleri için pazarlama vaatleri ile ürün gerçekliği arasındaki uçurumun nasıl bir güven çöküşüne yol açtığını gösteren ibretlik bir vaka olarak değerlendiriliyor. Higgsfield CEO’su: “Odak noktamız, en iyi yaptığımız işe, yani dünyanın dört bir yanındaki geniş bir yaratıcı topluluğuna en iyi görüntü ve video teknolojisini sunmaya devam etmektir. Yol haritamız ve bir sonraki yayın serimiz kendilerini gösterecek ve sektörü ileriye taşımaya devam edecektir.” açıklamasını yaptı.
5. Rusya WhatsApp’ı Tamamen Erişime Kapattı
Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov kararın gerekçesini şirketin yerel yasalara uymaması olarak açıklarken vatandaşlara devlet destekli MAX isimli yerli uygulamayı kullanma çağrısında bulundu. WhatsApp cephesi ise bu hamleyi yüz milyonun üzerinde kullanıcıyı güvenli iletişimden mahrum bırakmayı amaçlayan geri gidiş ve bir gözetleme girişimi olarak nitelendirdi. Ülkedeki regülatörlerin yabancı platformlar üzerindeki baskısı artarken Rus vatandaşlarının bu kısıtlamaları aşmak için sanal özel ağlara yöneldiği ve egemen iletişim altyapısı kurma çabalarının yeni bir boyuta ulaştığı görülüyor. Bu yasaklama kararı Rusya’nın savaş döneminde bilgi akışını ve dijital ağları tam kontrol altına alma stratejisinin en sert adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.
6. Reddit Türkiye Pazarına Resmi Olarak Giriş Yaptı
Popüler sosyal medya platformu Reddit Türkiye’de resmi bir şirket kurarak yerel mevzuata uyum sağlama yolunda önemli bir adım attı. Bu hamle platformun Türkiye’deki yasal muhataplık sorunlarını çözmesini sağlarken aynı zamanda yerel reklam pazarına daha etkin katılım göstermesinin önünü açıyor. Temsilcilik açılmasıyla birlikte içerik moderasyonu, monetizasyon ve yasal taleplerin karşılanması süreçlerinde devlet kurumlarıyla daha doğrudan bir iletişim kanalı kurulması bekleniyor.
#Yatırım
1. Amazon AI-Ready Medya Pazaryeri
Amazon, yapay zeka modellerini eğitmek için lisanslanmış yüksek kaliteli veri setlerinin ticaretinin yapılabileceği yeni bir platform kurmayı planlıyor. Bu hamle, telif haklarına uygun veri temini konusunda kurumsal bir çözüm sunmayı hedefliyor.
2. Yapay Zeka Paneli Finans Sektöründe Milyarlarca Sterlinlik Kayba Yol Açtı
Yeni bir AI vergi planlama aracının duyurulması, botların insan danışmanların yerini alacağı korkusunu tetikleyerek dünya genelinde varlık yönetim şirketlerinin hisselerinde büyük çöküşe neden oldu. Yatırımcılar teknolojinin hızından endişe ederken, sektör temsilcileri hayati finansal kararlarda insan güveninin ve denetiminin hala vazgeçilmez olduğunu savunuyor.
3. Anthropic Yeni Yatırım Turuyla 380 Milyar Dolar Değerlemeye Ulaştı
Yapay zeka girişimi Anthropic 30 milyar dolarlık yeni bir finansman turuyla piyasa değerini 380 milyar dolara taşıyarak sektördeki devasa büyümesini sürdürüyor. Claude Code ve Cowork gibi iş dünyasına yönelik ürünleriyle yıllık gelir bazında 14 milyar dolara ulaşan şirket kurumsal abonelik oranlarını yıl başından bu yana dört katına çıkardı.
4. Yurt Dışı Alışveriş Kararlarına Tepkiler Büyüyor, Temu, Türkiye’de bir Şirket Kurdu
Çinli e-ticaret devi Temu, Türkiye’de resmi bir şirket kurarak gümrük vergisi ve lojistik süreçlerini doğrudan üstleneceği yeni bir iş modeline geçiş yapıyor. Kullanıcıların gümrükte karşılaştığı ek maliyetleri ve bürokratik engelleri ortadan kaldırmayı hedefleyen bu stratejik adım ile platform yerel pazardaki rekabet gücünü artırmayı planlıyor. Bu yerelleşme hamlesi tüketiciler için daha şeffaf bir alışveriş deneyimi sunarken devasa lojistik ağına sahip küresel oyuncuların Türkiye e-ticaret ekosistemindeki etkisini daha da pekiştiriyor. Türkiye’de yerel ithalatçının gümrük müafiyetini kaldırtmış olmasına yönelik algı güçlendiği için bazı yazılımcılar alışveriş yapılan versiyondan yerli dükkanları engelleyen eklentiler geliştirmeye başladı.
5. Runway 5,3 Milyar Dolar Değerlemeyle “Dünya Modellerine” Odaklanıyor
AI video girişimi Runway, 315 milyon dolarlık Seri E yatırım turunu tamamlayarak değerlemesini iki katına çıkardı ve 5,3 milyar dolara ulaştı. General Atlantic liderliğindeki ve Nvidia ile Adobe’nin de katıldığı bu dev yatırım, şirketin dil modellerinin sınırlarını aşacak olan dünya modelleri vizyonuna aktarılacak. Fizik kurallarını anlayan Gen-4.5 modelinin Google ve OpenAI gibi devleri performans testlerinde geride bırakması, Runway’i sadece bir kreatif araç olmaktan çıkarıp robotik, enerji ve tıp gibi sektörler için stratejik bir teknoloji sağlayıcısı konumuna taşıyor. Şirketin CoreWeave ile yaptığı altyapı anlaşması ve ekiplerini hızla büyütme planı, AI video pazarındaki rekabetin fiziksel dünyayı simüle edebilen çok kapsamlı bir zeka yarışı olduğunu teyit ediyor.
6. Grok, Krizlere Rağmen Pazar Payını Artırıyor
Elon Musk’ın geliştirdiği Grok, etik tartışmalara ve derin sahte içerik skandallarına rağmen ABD pazar payını yüzde 17,8 seviyesine yükseltti. X platformuyla yapılan entegrasyon sayesinde pazarın üçüncü büyük oyuncusu haline gelen platform rakiplerinden OpenAI’ın pay kaybettiği bir dönemde hızla büyüyor. SpaceX çatısı altında 250 milyar dolarlık bir ekosisteme dahil olan xAI aylık 6 milyar görsel üretim kapasitesiyle niceliksel bir üstünlük sergiliyor. Şirket içindeki yönetimsel değişimlere rağmen bu ticari büyüme halka arz öncesi yatırımcılara güçlü bir pazar konsolidasyonu mesajı veriyor.
#AI
1. Bu hafta X’de 81 Milyon Görüntülenme Alan O Makale: Yapay Zeka Modellerinde Akıl Yürütme Kapasitesini Artıran Yeni Teknik
Yapay zeka dünyasında dikkat çeken yeni bir yöntem olan düşünme hiyerarşisi yaklaşımı modellerin karmaşık problemleri çözme yeteneğini önemli ölçüde ileriye taşıyor. Bu teknik sayesinde yapay zeka bir cevabı doğrudan üretmek yerine problemi alt parçalara bölerek adım adım analiz ediyor ve her aşamada kendi mantık silsilesini denetliyor. Geleneksel yöntemlerin aksine modelin içsel bir akıl yürütme süreci işletmesi özellikle matematik ve yazılım gibi hata payı düşük alanlarda çok daha tutarlı sonuçlar alınmasını sağlıyor. Bu teknolojik gelişme yapay zekanın sadece bilgi veren bir araçtan ziyade derinlemesine analiz yapabilen bir problem çözücüye dönüşme vizyonunu destekliyor. Geliştirilen bu yeni mantık katmanı modellerin işlem süresi ile doğru orantılı olarak çok daha sofistike ve güvenilir çıktılar üretmesine imkan tanıyor.
2. OpenAI’dan Gerçek Zamanlı Kodlama İçin GPT-5.3-Codex-Spark
OpenAI, gerçek zamanlı kodlama deneyimi sunmak amacıyla optimize edilen yeni GPT-5.3-Codex-Spark modelini araştırma önizlemesi olarak duyurdu. Cerebras iş birliğiyle geliştirilen bu ultra hızlı model, saniyede 1000’den fazla token üreterek geliştiricilere anlık yanıt alma ve kesintisiz iş birliği yapma imkanı sağlıyor. Özellikle düşük gecikme süreleri için tasarlanan Spark, 128 bin bağlam penceresiyle metin tabanlı etkileşimlerde yüksek performans sergiliyor. ChatGPT Pro kullanıcıları için erişime açılan bu sürüm, hem karmaşık yazılım mühendisliği görevlerinde hızı artırmayı hem de etkileşim döngüsünü daha doğal bir hale getirmeyi hedefliyor. OpenAI bu adımla, uzun vadeli otonom görevler ile hızlı yineleme gerektiren anlık işleri tek bir ekosistemde birleştirme vizyonuna bir adım daha yaklaşıyor.
#Tartışma
Yapay Zeka, İş Yükü ve İşsizlik
Yapay zeka teknolojileri, büyük dil modellerinden özerk ajanlara evrildikçe, beyaz yakalı işlerin geleceği tartışması gündemden düşmüyor: Yapay zeka bu mesleklerin sonu mu olacak? Bu hafta, konuya dair iki önemli bakış açısı öne çıktı. Microsoft AI CEO’su Mustafa Süleyman, önümüzdeki 12-18 ayda avukatlık, muhasebecilik ve pazarlama gibi beyaz yakalı rollerin büyük kısmının otomatikleşeceğini öngördüğü bir röportaj verdi. Bu tahmin, Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin beş yıl içinde işlerin yarısının kaybolabileceği görüşüyle örtüşüyor. Öte yandan, Harvard Business Review’de yayınlanan AI İşleri Azaltmıyor, Yoğunlaştırıyor başlıklı araştırma çarpıcı bulgular ortaya koyuyor. ABD’de bir teknoloji şirketinin yaptığı sekiz aylık saha çalışması, AI’nin bilgi boşlukları ve halüsinasyonları sebebiyle ekstra koordinasyon iş yükü ve tükenmişlik yarattığını gösteriyor.
AI’ın altına hücum çağı yaşanırken bazı Amerikan şirketlerin Çin’in meşhur 72 saatlik çalışma saatlerini benimsemesi (996) de tepki topluyor.
Bu iki perspektif, yapay zekanın yıkıcı ve dönüştürücü yanlarını aydınlatıyor. Süleyman’ın senaryosu, rutin görevlerin otomasyonuyla yaratıcı rollere geçişi işaret ederken, HBR bulguları kısa vadede artan tempo ve sınır bulanıklığını vurguluyor. Çalışanlar, AI nedeniyle işsiz kalma tehditi ile karşı karşıyayken yoğun iş saatlerine de karşı çıkmakta zorlanıyor.
#Donanım
Alibaba’nın Fiziksel AI Robotlarıyla Tanışıyoruz: Merhaba RynnBrain
Alibaba, robotların çevrelerini algılamasını, görme-dil-eylem (VLA) çerçeveleri kullanarak çevrelerini yorumlamasını ve nesne tanıma ile hassas hareketler gibi görevleri yürütmesini sağlayan açık kaynaklı fiziksel AI modeli RynnBrain‘i tanıttı.
Çin nüfusu yaşlandıkça iş gücü kıtlığı ile karşı karşıya kalma riski taşıyor. Sanayi ve ithalatını ucuz işgücüne dayandıran Çin demografik zorlukların üretimi etkilememesi için önlem alıyor. Bu gerçek zamanlı olarak uyum sağlayıp öğrenebilen makineler için otomasyonu hızlandırma kararı alındı. Model, fabrikaların ötesinde endüstriler için özerk karar verme yönünde bir değişimi temsil ediyor ve depolar, lojistik, sağlık ve kentsel altyapı gibi alanlarda uygulamalar için vurgu yapılıyor.
#Teknoloji
1. Google Arama Gizliliği Araçlarını Genişletiyor
Google, kimlik hırsızlığına karşı savaşmak için “Results about you” aracını genişleterek, sürücü ehliyeti numaraları, pasaport detayları ve Sosyal Güvenlik numaraları gibi hassas kişisel bilgileri Arama sonuçlarından izleme ve kaldırma imkanı sunuyor. Güncelleme, rıza dışı açık içerik (NCEI) raporlamasını kolaylaştırıyor, birden fazla görüntüyü aynı anda işaretleme ve benzer içeriğin gelecekteki aramalarda proaktif filtrelemesini içeriyor. Bu genişleme, AI üretilmiş deepfake’lerin ve açık içeriğin yükselişini ele alıyor, kullanıcı paylaşılan veriler için şifrelemeyi vurgulayarak merkezi bir kontrol paneline entegre ediyor.
2. Musk’un SpaceX ve xAI İçin Yeni Vizyonu Moonbase Alpha
Elon Musk, SpaceX ve xAI şirketlerini birleştirerek Ay yüzeyinde kütle sürücüleri inşa etmek üzere Moonbase Alpha projesini geliştirdi. Bu sayede AI uydularını derin uzaya fırlatmayı hedefliyor. Musk böylece AI veri merkezlerinin ötesine geçerek, büyük ölçekli AI modellerini eğitmek ve işletmek için Güneş’in enerjisinin bir kısmını kullanmayı hedefliyor.
Musk kendi ifadesiyle “Kardashev Ölçeği kavramından esinlenerek medeniyetlerin enerji kullanımıyla ilerlemesini temel alıyor”. Ay üssü, fonlama zorlukları nedeniyle Mars kolonizasyon hedeflerinden uzaklaşan SpaceX için yeni hedef. Yapabilecek mi, göreceğiz.
#Yaratıcılık
Hollywood Stüdyolarından ByteDance’e Telif Davası
Netflix ve Disney gibi devleri temsil eden MPA, ByteDance’in yeni “Seedance 2.0” adlı yapay zeka aracının Tom Cruise ve Brad Pitt gibi aktörleri ve popüler filmleri izinsiz kullanarak devasa ölçekte telif ihlali yaptığını belirterek hizmetin derhal durdurulmasını talep etti. Sektör profesyonelleri bu teknolojinin profesyonelliği karşısında kariyerlerinin sonunun gelebileceğinden endişe ederken, ByteDance içeriklerin sadece sınırlı bir test aşamasında üretildiğini savundu.
Deadpool’un yazarı Rhett Reese’in tweetinden bir alıntıyla bitirelim (isteyenler için şarkısı da var, yapay zeka ile yaptık, yaratıcılığın bitişini tartışırken tam yeri diye düşündük; https://suno.com/s/OYMZqgQxD7tiNYxr)
Aksine, ben de korkuyorum. Sevdiğim bir çok insan işlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya, ben de dahil.
