Web’de bir şey aramak için arama motorlarını kullanmak temel alışkanlığımız. Aklımıza gelen herhangi bir konuyu genellikle “Google’larız”. Bu şekilde çeşitli sitelere ulaşıp içeriklere göz atarız. Ancak, bazı siteler aramalarda daha üst sıralarda çıkabilmek için çeşitli hileler uygulayarak bu süreci manüpile ettiler. İçerik açısından neredeyse çöp haline gelen bu arama listeleri belki de son günlerini yaşıyor. Hem arama yapanlar hem de içerik üretenler için yeni bir sayfa açılıyor. Bu değişimin ilk işaret fişeği Cloudflare tarafından atıldı.
Cloudflare, merkezi San Francisco’da bulunan bir ABD içerik dağıtım ağı ve güvenlik şirketidir. Milyonlarca web sitesine ev sahipliği yapan, dünyanın önde gelen CDN sağlayıcılarından biridir. Cloudflare, bilgi ve verilerin zamanında dağıtımını verimli şekilde sağlamak amacıyla coğrafi olarak dağılmış sunucular barındırır. Ayrıca, sadece içerik dağıtımı değil, web sitelerinin performansını ve güvenliğini artırmak için de birçok bulut tabanlı hizmet sunar. Bot saldırıları gibi çevrim içi tehditlere karşı koruma da sağlar.
Sektörün Geleceği Tehlikede mi?
İçerik üreticilerinin büyük bir çoğunluğu bu işi maddi kazanç amacıyla yapıyor. Bu içerikleri gelir kaynağına dönüştürmenin en kolay yollarından biri ise Google reklamları. Birçok yayıncı bu reklamlar sayesinde ayakta kalabiliyor. Bu konuyu daha önce de ele almıştık. Yapay zekâ ve Google’ın sürekli değişen algoritmaları nedeniyle hem ülkemizde hem de dünyada birçok bağımsız yayıncı zor günler yaşıyor.
Cloudflare CEO’su Matthew Prince bir etkinlikte şöyle dedi:
“Yayıncılar içerikleri için adil bir şekilde ödeme almazsa, bu durum sektörün geleceğini tehlikeye atar.”
Yani üretici bu içerikten kazanç sağlayamazsa, üretimden vazgeçer. Bu da kısır bir döngü yaratır. Bu döngünün etkilerini “Ölü İnternet Teorisi” başlıklı yazımda şöyle ifade etmiştim:
“Ölü internet teorisi, şüphesiz ki karamsar bir bakış açısı sunuyor. Ancak internetin geleceği hakkında düşünmek ve riskleri değerlendirmek için önemli bir uyarı.”
Arama Trafiği Düşüyor, Özetlere Güven Artıyor
Artık insanlar, adres ve telefon numarası gibi basit aramalar dışında, bilgi edinmek için yapay zekâ araçlarını kullanmaya başladı ve bu eğilim çığ gibi büyüyor. Artık sitelere tıklamıyoruz. Bir düşünün; en son ne zaman bir konuda tamamen Google üzerinden araştırma yaptınız?
İşte bu yüzden içerik üreticilerin gelirleri dramatik şekilde düşüyor. Ayrıca şu karşılaştırmayı yapmak da önemli: Google bir ziyaretçi için yaklaşık 18 sayfa tarıyor. OpenAI bu oranı 1500:1’e, Anthropic ise inanılmaz bir şekilde 60.000:1’e çıkarıyor. Yani yapay zekâ içerikleri neredeyse sömürürken, üreticilere sadece “avuçlarını yalamak” kalıyordu.
Matthew Prince’in şu öngörüsü de oldukça çarpıcı:
“Web'in geleceği, yapay zekâ tarafından özetlenen içerikler üzerine kurulu olacak.”
Cloudflare'dan Veri Hırsızlığına Çözüm
Cloudflare, web sitelerinin yapay zekâ botlarından tarama başına ücret alabilmesini sağlayan “Pay per Crawl” özelliğini devreye alıyor. Artık Cloudflare kullanan yeni siteler, varsayılan olarak yapay zekâ tarayıcılarını engelleyecek. Yani üreticiler, kendi rızaları ve ödemeleri olmadan içeriklerinin sömürülmesini önleyebilecek.
Cloudflare bu konuda oldukça iddialı:
“Her gün Çin, Rusya, İran gibi ülkelerin hacker’larıyla savaşıyoruz. Palo Alto’daki bir start-up’ın botunu durduramayacağımızı mı düşünüyorsunuz?”
Peki Bu Nasıl Olacak?
Eğer web sitenizde Cloudflare hizmetini kullanıyorsanız, yapay zekâ botlarına istek başına izin vermek, ücretlendirmek ya da engellemek sizin elinizde olacak. Hatta gelecekte Cloudflare, bu hizmetin üzerine bir mikro ödeme çözümü de ekleyerek tahsilatı sizin yerinize yapabilecek.
Gannett, AP, Time, The Atlantic, Reddit, Pinterest, Condé Nast ve Stack Overflow gibi yayıncılar bu yöntemi kabul eden ilk kurumlar arasında yer alıyor. Özellikle Reddit ve Stack Overflow ciddi miktarda veri üreten ve yapay zekâ modelleri için oldukça verimli kaynaklar durumunda. Zaten bu siteler, OpenAI ile masaya çoktan oturdu ve bir kısmı ücretini şimdiden aldı.
Ama artık yapay zekâ firmalarının şunu anlaması gerekiyor:
Bu veriler bedava değil. “Mahkemeye versinler, bakarız” dönemi sona erdi arkadaşlar. Kusura bakmayın.
Riskler Elbette Var
Cloudflare, verdiği hizmetler konusunda sektörün en önemli oyuncularından biri. Kritik siteleri saldırılardan koruyabilecek kapasitedeler. Ancak bu şekilde bir “pazaryeri” hizmeti vermeye başlarlarsa kısa sürede fiili bir standart haline gelebilirler.
Birçok küçük içerik üreticisi, kendi ödeme altyapısını geliştirmek yerine bu işi Cloudflare’e devredebilir. “Cloudflare tahsilatı yapsın, komisyonunu alsın, kalanı bize versin” diyebilir. Bu da Cloudflare kontrolünde bir içerik ekonomisine dönüşebilir.
Cloudflare’in başlattığı bu hizmetin yaygınlaşmasını, ancak aynı zamanda farklı alternatiflerin de pazarda olmasını önemsiyorum. Çünkü doğal veri günümüzde çok değerli. Bunu üretenlerin mutlaka karşılığını alması gerekiyor.
Biz de ekipçe değerli içerikler üretiyoruz. Sanırım biz de Cloudflare’e sığınacağız. Para önemli değil, mühim olan yazdıklarımıza gerçek insanların ulaşması.
Yapay zekâ araçlarının, kullandıkları içerik için ücret ödemesi gerektiği konusunda siz ne düşünüyorsunuz?
Yorumlarınızı bizimle paylaşmaktan çekinmeyin.
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.
Bu konunun bir şekilde halledilmesi gerekecek. Sonuçta içerik üreticileri ile güncel kalabilecek bir denklemden bahsediyoruz. Ama tabi bu konudaki regülasyonlar yaygınlaşana kadar birçok içerik üreticisini üzecekleri belli. Bu adım çok iyi olmuş, en azından bir yerlerden başlamalı.
Pay per Crawl yeni bir ekonomi modeli yaratabilir. Daha önce Brave browser da BAT Token modeliyle icerik üreticilerini “ödüllendirmeyi” denemişti ama maalesef yayginlasamadi. Umarım bu gelişme yankı ve destek bulur.